30 آبان (دیروز): برگزاری جنگ های علمی و آموزشی
1 آذر (امروز): برگزاری جنگ های علمی و آموزشی
2 آذر (فردا): برگزاری جنگ های علمی و آموزشی

اولویت های پژوهشی نمایشگاه ابزار دریانوردی

منابع موجود و گزارش‌های تاریخی نشان می‌دهند که ساکنان محدودۀ تمدنی ایران به سبب مجاورت با کرانه‌های آبی، همواره از فناوری‌های مرتبط با دریا استفاده می‌کرده‌اند. البته نوع استفاده و چگونگی فراهم آوردن فناوری‌های مرتبط در دوره‌های تاریخی مختلف گوناگون بوده‌اند و این امر همیشه بر عهده دولت مرکزی نبوده است. چنانکه بسیاری از فناوری‌های دریایی ایرانیان قومی و محلی است و در برخی نقاط هنوز به همین صورت باقی مانده است. امروزه نیز ایران به سبب مجاورت با دو کرانۀ آبی نسبتاً پهناور ناگزیر از آشنایی و به کار بردن این دسته از فناوری‌ها است.
گالری فناوری‌های دریا از بُعد تاریخی مشتمل بر دو بخش است:
۱- دورۀ دریانوردی بادبانی در دریا (از دوران باستان تا پهلوی اول)
۲- فناوری‌های دریا در دورۀ مدرن (از پهلوی اول تا به امروز)
با در نظر گرفتن این دو بخش موضوعات زیر برای ارائه فراخوان پژوهش و ساخت اثر پیشنهاد می‌شود:

گزارش‌های تاریخی نشان می‌دهند که ایرانیان باستان در خلیج فارس دریانوردی می‌کرده‌اند و حداقل در دورۀ ساسانی احتمالاً هم ناوگان جنگی در خلیج فارس مقیم بوده است و هم به سبب فعالیت بندرهای تجاری کشتی‌های تجاری بسیاری در این منطقه تردد می‌کرده‌اند. بر این اساس و همچنین بر پایۀ یافته‌های باستان‌شناسی در حوزۀ فناوری کشتی‌سازی، می‌بایست ایرانیان نیز دورۀ گذار از کشتی‌های پارویی به بادبانی را از سر گذرانده باشند. این بخش به بررسی سابقۀ دریانوردی و فناوری‌های مربوط به آن در دورۀ کشتی‌هایی پارویی و دورۀ گذار به کشتی‌های بادبانی خواهد پرداخت.

دریانوردی با استفاده از کشتی‌های بادبان‌دار بخش مهمی از تاریخچۀ دریانوردی در پهنه‌های آبی جهان است. شواهد تاریخی نشان می‌دهند تفاوت اقلیم‌ها، شکل سواحل و مواد اولیه موجود موجب می‌شده است که بادبان‌های کشتی‌ها در نقاط مختلف متفاوت باشند. در این قسمت بررسی تاریخچه دربانوردی بادبانی و اوضاع آن در کرانه‌های ایران مورد نظر است.

شواهد روشنی از دریانوردی در دریای خزر تا سده‌های متأخر وجود ندارد؛ اما گزارش‌هایی وجود دارد که حکایت از تردد در عرض دریای خزر از گذشته‌های دورتر می‌کنند. درک درست دریانوردی در این منطقه و سهم ایرانیان در آن می‌تواند راهگشای تحقیقات در بارۀ دریانوردی ایرانیان باشد.

تأسیس بنادر و استفاده از کشتی‌رانی به منظور تجارت معمولاً موجب ایجاد نیروی رزمی دریایی نیز شده است. هدف این بخش بررسی این موضوع در زمینه فناوری‌های دریایی ایرانیان است. آیا ایرانیان خود موجد نیروی دریایی بوده‌اند یا آن را به تقلید از دیگران ایجاد کرده‌اند؟ نگاهی به تمدن‌های باستانی هم‌عصر با دورۀ شکوه ایران که قدرت دریایی قابل توجهی داشته‌اند منظور این بخش از سند مطالعاتی است.

نقل است که گذشتگان تلاش می‌کردند در دریا خیلی پیش نروند و در امتداد خطوط ساحلی کشتی‌رانی کنند. چه ابزارهایی برای تعیین مسیر در دریا در گذشته به کار می‌رفته است؟ ایرانیان در ساخت این ابزار تا چه اندازه متأثر از تمدن‌هایی با فناوری دریایی پیشرفته‌تر بودند؟

در گزارش‌های تاریخی و روایت‌های ادبی، در باره سفر با کشتی، بسیار سخن به میان آمده است. سفر با کشتی در گذشته چه جایگاهی داشته است؟ به نظر می‌رسد گاهی عبور از رودخانه‌ها بر طی مسیر زمینی مقدم بوده است؛ چرا سفر روی آب بهتر از سفر در خشکی بوده است؟

گزارش‌های بسیاری از بندرهای باستانی ایران وجود دارد. این بندرها در کجاها بوده‌اند و چه ارتباطی با بندرهای کنونی ایران دارند؟

رضا شاه پهلوی دستور خرید تعدادی رزم‌ناو را صادر کرد و به این ترتیب نخستین کشتی‌های مدرن به آب‌های ایران وارد شدند. آیا این روایت درست است؟ ایرانیان از چه زمانی با فناوری‌های مدرن دریا آشنا شدند؟ سندی که در این بخش تهیه می‌شود باید پاسخ‌گوی این سؤالات باشد.

کشف نفت و استخراج آن از دریا موجب رخدادهای مهمی در فناوری‌های دریایی شده است. بررسی این اتفاق در جهان و تأثر ایران از این رخدادها، سؤال این بخش از تحقیق است.

روشن است که هر کدام از این عنوان‌ها تبدیل به سندی مجزا خواهند شد و در تدوین سند نهایی این گالری به کار خواهند رفت. شایان ذکر است که تهیه‌کننده طرح می‌تواند، خود سازندۀ مصنوعات موزه‌ای پیشنهادی در طرح باشد و تنها لازم است به کلیت طراحی مفهومی و محیطی گالری وفادار بماند.